احیای تفاهمنامه آدانا

احیای تفاهمنامه آدانا

احیای تفاهمنامه آدانا

پوتین، رئیس جمهور روسیه به رجب طیب اردوغان پیشنهاد احیای تفاهمنامه آدانا را داده است که واکنش های مثبت زیادی داشته که در صورت به انجام رسیدن میتواند موجب ایجاد صلح در سوریه گردد.

در دیدار چهارشنبه هفته گذشته، دوم بهمن، ولادیمیر پوتین با درخواست ترکیه مبنی بر تسلط ارتش ترکیه بر باریکه سی کیلومتری مرز این کشور با شرق سوریه  و ایجاد قلمرویی ممنوعه برای نیروهای مسلح مرتبط با حزب کارگران کردستان (پ ک ک) مخالفت کرد و به آن پاسخ منفی داد. علاوه بر این درخواست پوتین با خواسته های دیگر ترکیه از جمله با درخواست لغو شرط دریافت روادید ورود به روسیه برای شهروندان ترکیه مخالفت کرد که این تا حدودی موجب ناخشنودی رجب طیب اردوغان گردید.

ولادیمیر پوتین، در ازای این موارد از موضعی برتر وارد مذاکره شده و توصیه ای مطرح نمود.

تفاهمنامه آدانا

توصیه پوتین بازگشت به تفاهمنامه آدانا بود، تفاهمنامهای که بیش از بیست سال پیش میان ترکیه و سوریه امضا شد و دو کشور را از روابطی تیره و پر تنش وارد عصر دوستی و باز شدن درهایشان بسوی یکدیگر کرد. بر اساس این تفاهمنامه، سوریه می بایست پ ک ک را که سالها بود رهبری و اعضایش را در خاک خود پناه داده بود، سازمانی تروریستی بشناسد، اردوگاههایش را برچیند و اعضایش را از خاک خود بیرون کند. سوریه به این تفاهمنامه عمل کرد و مدت کوتاهی پس از امضای این تفاهمنامه بود که عبدالله اوج آلان، رهبر پ ک ک در آفریقا دستگیر و به ترکیه تحویل داده شد.

تفاهمنامه آدانا که ایران و مصر هم در آن زمان نقش میانجی را برای انعقادش بازی کردند، مبنایی شد تا رابطه ترکیه و سوریه از دشمنی به دوستی بدل شود و به بالاترین سطح خود در همه جوانب سیاسی، تجاری و فرهنگی برسد. حتی رهبران دو کشور هم با یکدیگر دوستی خانوادگی برقرار کردند. تا اینکه سوریه دستخوش نا آرامی شد و همه این دستاوردها از میان رفت.

گویا تفاهمنامه آدانا بندهای محرمانهای نیز دارد که از جمله آنها این است که به ترکیه اجازه می دهد برای تعقیب اعضای مسلح پ ک ک یا شاخه های این حزب، بدون اجازه گرفتن از سوریه، نیروهای عملیاتیاش را تا عمق پنج کیلومتری خاک این کشور بفرستد.

آقای اردوغان در فردای بازگشت از مسکو طی سخنانی در دانشکده افسری، از پیشنهاد آقای پوتین استقبال کرد و از عزم خود برای احیای تفاهمنامه آدانا سخن گفت و به حق ورود نیروهای عملیاتی ترکیه به خاک سوریه هم در چارچوب این تفاهمنامه اشاره کرد، در واقع در چارچوب همانبند محرمانهتوافق که میتواند او را به خواستهاش در ایجادباریکه امنبرساند.

تفاهمنامه دوم

آنچه آقای اردوغان در سخنرانی خود به آن اشاره نکرد، تفاهمنامه دیگری است که در گرمترین دوره روابط ترکیه و سوریه امضا شد و ارزش قانونی بیشتری نیز نسبت به تفاهمنامه آدانا دارد، تفاهمنامهای که احمد داوود اوغلو و ولید معلم وزیران خارجه ترکیه و سوریه در بیست و یکم دسامبر ۲۰۱۰ (سی ام آذر ۱۳۸۹) در آنکارا امضا کردند و آقای اردوغان که در آن زمان نخست وزیر بود در نهم فوریه ۲۰۱۱ (بیستم بهمن ۱۳۸۹) امضایش کرد، یعنی درست پنج هفته پیش از آنکه سوریه دستخوش ناآرامی گردد و همین آقای اردوغان خواستار سرنگونی نظام حاکم بر این کشور شود.

این تفاهمنامه دوم جهت همکاری دو کشور در مبارزه با تروریسم امضا شد و از جمله بندهایش این بود که هر دو طرف متعهد شدند اجازه ندهند خاکشان گذرگاه اعضای گروههای مسلحی شود که علیه دولتهای سوریه، ترکیه یا کشور ثالثی فعالیت می کنند.

تفاهمنامه آدانا را یکی از معاونان وزارت خارجه ترکیه به نام اوغوز زیال و سرلشگر عدنان بدر حسن رئیس اداره امنیت سیاسی سوریه امضا کرده بودند در حالی که تفاهمنامه بعدی را دو وزیر خارجه امضا کردند و به نوعی، متمم و تکمله تفاهمنامه آدانا به شمار می رود. هرچند مدت کوتاهی پس از امضای همین تفاهمنامه دوم، ترکیه آن را زیر پا گذاشت و خاک خود را گذرگاه سلاح و نفرات انواع و اقسام گروههای مسلح بسوی سوریه کرد.

ترکیه نمی تواند بدون رعایت تفاهمنامه دوم، تفاهمنامه آدانا را احیا کند. عزم آقای اردوغان بر احیای تفاهمنامه آدانا، معنیاش مذاکره ولو با واسطه با بشار اسد است در غیر این صورت تفاهمنامه معنایی ندارد و اجرای بند محرمانه در مورد ورود پنج کیلومتری به خاک سوریه بدون رعایت دیگر بندهای هر دو تفاهمنامه، جز زیر پا گذاشتن موازین بین المللی و اقدام یکجانبه معنای دیگری نخواهد داشت.

هدف ولادیمیر پوتین از توصیه به بازگشت به تفاهمنامه آدانا هم جز باز کردن باب گفتگو میان رجب طیب اردوغان و بشار اسد نیست. هدف او این است که حکومت خودگردان غیررسمی که در مناطق کردنشین سوریه تاسیس شده از سویی با دولت مرکزی سوریه به توافق برسد و کنترل مرز به ارتش سوریه بازگردانده شود و از سوی دیگر هم دولتهای ترکیه و سوریه بر سر اینکه مرز ترکیه گذرگاهی برای نیروهای کرد نشود به توافق برسند.

بدیهی است چنین توافقی به معنی تعهد ترکیه به جلوگیری از عبور سلاح و نفرات مسلح از خاک خود به سوریه هم خواهد شد و در نتیجه، اوضاع به هشت سال پیش و قبل از جنگ داخلی در سوریه بازخواهد گشت.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

میخواهید به بحث بپیوندید؟
احساس رایگان برای کمک!

دیدگاهتان را بنویسید